1396/06/10  

امام علی علیه السلام : همانا خدا بر عهده شما واجب هايى نهاده، آن را ضايع مكنيد! و حدودى برايتان نهاده از آن مگذريد! و از چيزهايى تان باز داشته حرمت آن را مشكنيد و چيزهايى را براى شما نگفته و آن را از روى فراموشى وانگذارده، پس خود را درباره آن به رنج ميفكنيد.

 

 

 

 

 

احکام شرعی لقاح خارج از رحم

 

پیشرفت علم امروزه به کمک زوج های نابارور آمده و راه های گوناگونی را از لقاح خارج رحم گرفته تا استفاده از بانک نطفه و اهداء جنین در اختیار آنها می‌گذارد تا از موهبت پدر و مادر شدن بهره ببرند و لذت داشتن فرزند را تجربه کنند.


یکی از راه های تلقیح مصنوعی در زوجینی که مرد فاقد اسپرم و توانایی بارور کردن همسرش بوده، استفاده از نطفه مردی غریبه و بیگانه است. بدین صورت که تخمک زن را با اسپرم مرد بیگانه در آزمایشگاه ترکیب کرده و سلول بارور شده را به رحم زن تزریق می‌کنند. مراجع تقلید در این باره آراء و دیدگاه های متفاوتی دارند، برخی این عمل را جایز نمی‌دانند و گروهی نیز تنها راه حل را آن می‌دانند که مرد موقّتا همسر خود را طلاق دهد و آن زن پس از عدّه به عقد موقّت مرد مورد نظر در آید.

به هر جهت، مشخص است کودکی که با اسپرم مرد بیگانه به دنیا بیاید ملحق به شوهر آن زن نمی‌شود و پدر او، صاحب نطفه و مادرش زنی است که صاحب رحم و تخمک است.

در ادامه این گزارش دیدگاه مراجع عظام تقلید در خصوص این نوع از لقاح مصنوعی آمده است:

آیت‌الله خامنه‌ای:
آیا تلقیح نطفه مردی اجنبی به همسر مردی که بچه‏دار نمی‌‏شود، از طریق قراردادن نطفه در رحم او جایز است؟


جواب: عمل مذکور فی‏ نفسه اشکال ندارد و کودک به صاحب تخمک و رحم ملحق می‏ شود و الحاق آن به صاحب نطفه هم بعيد نيست ولی از او ارث نمی‏ برد.

آیت‌الله مکارم شیرازی:
مردى عقیم، ولى زن او سالم و قدرت بارورى دارد. اگر اسپرم مرد دیگرى در آزمایشگاه با تخمک زن مذکور ترکیب، سپس نطفه ترکیب یافته در رحم زن نهاده شود، لطفاً بفرمایید:


اوّلاً: آیا این کار جایز است؟
ثانیاً: آیا این امر زنا محسوب مى‌شود؟
ثالثاً: آیا مشخّص بودن یا ناشناس بودن دهنده اسپرم در حکم مسأله تأثیرى دارد؟
رابعاً: رابطه شرعى کودک با شوهر زن از لحاظ ارث، محرمیّت و نکاح چگونه خواهد بود؟
خامساً: رابطه شرعى کودک با مرد صاحب اسپرم از نظر ارث، محرمیّت و نکاح چگونه مى باشد؟


الف) جایز نیست.
ب) زنا نیست؛ ولى از جهاتى شبیه زناست.
ج) هیچ تأثیرى ندارد.
د) رابطه اى با او ندارد؛ جز اینکه فرزند طبیعى همسر اوست، و با او محرم است.
هـ) به منزله فرزند نامشروع اوست که محرم است؛ ولى از یکدیگر ارث نمى‌برند.

همچنین آیت الله مکارم شیرازی به استفتاء زنی که همسر وی توانایی باروری را نداشته و طالب فرزنددار شدن از این راه هستند، چنین پاسخ داد: تنها راه مشروع آن است که شما از شوهرتان (هرچند به صورت مخفیانه و بدون اطّلاع اطرافیان) طلاق بگیرید، و پس از گذشتن عدّه به عقد موقّت صاحب نطفه درآیید (هرچند همدیگر را هرگز نبینید)، سپس نطفه به شما تزریق شود، و پس از پایان عقد موقّت و زایمان دوباره مى توانید به عقد شوهر اوّل درآیید. در این صورت شما مادر آن بچّه، و صاحب نطفه پدرش محسوب مى شود. و به شوهر شما هم محرم است. ولى به ا%