محبوب ترین نوشته ها
استان زنجان
درباره سایت استان زنجان
ساختمان پزشکان زنجان
بانک اطلاعات پزشکان استان زنجان
دیوار زنجان
آشنایی کامل با اقلیم آب و هوای استان زنجان
کانال تلگرام استان زنجان
پورتال استان زنجان
طراحی سایت در زنجان
سایت پزشکان زنجان
هوای زنجان
تبلیغات در سایت زنجان
مشاهده ترافیک زنجان
مرکز خرید و فروش خودرو زنجان
اطلاعات عمومی استان زنجان
بانک کوثر زنجان
تبلیغات در زنجان
ترافیک آنلاین استان زنجان
مساحت استان زنجان
مساحت شهر زنجان
نام دیگر شهر زنجان
شهرهای زنجان
اخبار استان زنجان
بانک انصار زنجان
اذان صبح به افق زنجان
جاهای دیدنی زنجان
استان زنجان.pdf
بیمه پاسارگاد نمایندگی زنجان
سایت خبری زنجان
بازار خودرو زنجان
خرید بلیط زنجان
آژانس مسافرتی زنجان
کاملترین مقاله گنبد سلطانیه زنجان
استان زنجان و وجود ۱۷۰۰ اثر تاریخی در آن
آموزش پرورش زنجان
نقشه کامل استان زنجان
دیوارزنجان
شهرک خودرو زنجان
پرواز زنجان به مشهد
سوالات مذهبی : احکام صیغه - پاسخ به سوالات شرعی
بازار آنلاین زنجان
کد پستی استان زنجان و شهرهای زنجان
هلال احمر زنجان
مجوز پورتال استان زنجان
جمعیت استان زنجان
جمعیت شهر زنجان
زبان مردم زنجان
بانک استان زنجان
بانک مهر اقتصاد زنجان
تفرجگاه های زنجان
تبلیغات اینترنتی در استان زنجان
فروشگاه اینترنتی کتاب زنجان
نرخ کرایه تاکسی ها در زنجان
فروشگاه صنایع دستی زنجان
نقشه آنلاین ترافیک+زنجان
زنجان دومین تولید کننده گوشت بوقلمون در ایران
سینما بهمن زنجان
مواد مخدر گل تهدیدی برای بانوان و جوانان استان زنجان
زنجان جز استان های کم حاشیه کشور است
شایعه کودک ربایی در زنجان و قتل در زنجان
ترفندهای کامپیوتر: چگونه یک رمز عبور ایمن انتخاب کنیم؟
ترفندهای کامپیوتر: استخراج صوت از ویدئو با VLC
رازهای اینترنت: تفاوتهای بین گوگل ارث و گوگل مپ
پیوندها
بازدیدها
بازديد امروز :9126
بازديد ديروز :10855
بازديد کل :5631886
RSS

امام علی علیه السلام : همانا خدا بر عهده شما واجب هايى نهاده، آن را ضايع مكنيد! و حدودى برايتان نهاده از آن مگذريد! و از چيزهايى تان باز داشته حرمت آن را مشكنيد و چيزهايى را براى شما نگفته و آن را از روى فراموشى وانگذارده، پس خود را درباره آن به رنج ميفكنيد.


اگر مرد مالى نداشته باشد كه نفقه خود و زن و نزدیكان واجب النفقه اش را بدهد پرداخت نفقه با  توجه به قدرت مالی او به این ترتیب خواهد بود: خود شوهر مقدم بر زنش و زن مقدم بر نزدیكانش است‌؛ پس آنچه كه از روزیش زیاد مى آید براى زن مصرف مى شود و به نزدیكان داده نمى‌شود مگر آنكه از نفقه زن هم اضافى آمده باشد. منظور از نفقه خودش هم كه مقدم بر نفقه همسرش است مقدار روزى روز و شبش و نیز پوششى كه لایق حالش مى باشد ‌و نیز هر چیزى است كه اضطرار به او پیدا مى‌كند؛ مانند وسایل آشپزی، زیرانداز و روانداز؛ پس اگر چیزى بیش از این، زیاد بیاید لازم است برای همسرش مصرف نماید سپس برای نزدیكانش.

در فقه اسلامی بخشی از هزینه های جاری در زندگی زن بر عهده شوهر است که از آن به نفقه یاد می شود. اینکه نفقه چیست؟ به چه کسانی تعلق می گیرد؟ و چه مواردی جزء نفقه هستند؟ سوالاتی است که این نوشته به پاسخ آنها می پردازد.


نفقه چیست؟
نفقه در لغت به آن چیزی گفته می شود که انفاق می شود[1] و در اصطلاح شرع، هزینه ی نیازمندیهای متعارف زندگی است که پرداخت آن بر شخص واجب است.


به چه کسانی باید نفقه داد؟
نفقه با یکی از سببهای سه گانه ی زوجیت، قرابت و مالکیت بر انسان واجب می شود.[2] بنابراین پرداخت نفقه به همسر(زن) به سبب زوجیت، فرزندان (و فرزندان آنها)، پدر و مادر (و پدر و مادر آنها) به سبب قرابت و غلام و کنیز و حتی حیواناتی خانگی[3] به سبب مالکیت بر انسان واجب است.


تفاوت این سه نوع
ملاک در نوع سوم نفقه، مالكیت و مملوكیت است.

ملاك نوع دوم نفقه، مالكیت و مملوكیت نیست؛ بلكه حقوقى است كه طبیعتاً فرزندان بر به وجودآورندگان خود پیدا مى كنند و حقوقى است كه پدر و مادر به حكم شركت در ایجاد فرزند و به حكم زحماتى كه در دوره كودكى فرزند خود متحمل شده اند بر فرزند پیدا مى كنند. شرط این نوع از نفقه، ناتوان بودن شخص واجب النفقه است.

ملاک نوع اول نفقه كه مرد در مورد زن صرف مى كند نه مالكیت و مملوكیت است و نه حق طبیعى به مفهومى كه در نوع دوم گفته شد و نه عاجز بودن و ناتوان بودن و فقیر بودن زن؛ زیرا اگر زن ثروتمند و داراى درآمد سرشارى هم باشد و مرد ثروت و درآمد كمى داشته باشد، باز هم مرد باید هزینه متعارف زندگی او را تأمین كند.[4]

فرق دیگرى كه این نوع از نفقه با نوع دوم و سوم دارد این است كه در آن دو نوع اگر شخص از زیر بار وظیفه شانه خالى كند و نفقه ندهد گناهكار است؛ اما چون جنبه حقوقی ندارد نمی توان آن را از راه قانون استیفا کرد؛ ولى در نوع اول اگر مرد از زیر بار وظیفه شانه خالى كند، زن حق دارد به صورت یك امر حقوقى اقامه دعوا كند و در صورت اثبات، تمام نفقه خود را از مرد بگیرد[5].[6]


تمرکز بحث در موضوع همسر
به دلیل گستردگی بحث، احکام و فروعات متعدد در موضوع نفقه، سخن را در نوع اول (نفقه همسر) متمرکز ساخته و تنها به احکام آن می پردازیم:


پرداخت نفقه به کدام زن واجب نیست؟
پرداخت نفقه به زنی که عقدش موقت است و نیز زنی که ناشزه شده است (در نزدیکی و خروج از خانه تابع فرمان شوهر نیست) و نیز همسری که شوهر نمی تواند بهره جنسی ببرد مگر به دلیل شرعی (مانند عادت ماهانه و یا احرام) و یا عقلی (مانند بیماری) و نیز سفری که با اذن مرد صورت پذیرفته است که در تمام این موارد پرداخت نفقه واجب است.[7]
 
نفقه در طلاق رجعی
زنی که در عده طلاق رجعی است نفقه او پا برجا و مرد باید تا پایان زمان عده نفقه او تمام و کمال پرداخت نماید.[8]

 مقدار نفقه
نفقه شرعا اندازه اى ندارد؛ ‌بلكه قاعده این است كه مرد باید آنچه را که زن [برای یک زندگی متعارف] به آن نیاز دارد را برای او تهیه کند؛ مانند غذا، پوشاک، محل سكونت و وسائلى كه برای و پخت و پز و نظافت و مانند آن.[9]


موارد و اندازه و کیفیت آن چه که در نفقه بر مرد واجب است


خوراک

باید به مقداری باشد که او را سیر کند. از نظر نوع و کیفیت نیز ملاک غذایی است که برای امثال آن زن در شهرش متعارف است. همچنین نوع غذا باید با مزاج او سازگار باشد به طوری که ترک یا تحمیل آن ضرری را متوجه او نکند.

پوشاک
در جنس و نوع پوشاک نیز رعایت پوشاک متعارف شهر و دیار او و نیز متناسب با شأنش لازم است. به گونه ای که اگر از صاحبان تجمل باشد واجب است كه علاوه بر لباس بدن، لباسى به حسب حال امثال او، برایش تهیه شود.[10]

مسکن
در تهیه مسکن نیز ملاک همان رعایت متعارف و متناسب با شأن امثال این زن ملاک است. با توجه به این نکته که در موضوع مسکن، زن می تواند از شوهر بخواهد که برای او مسکن مستقلی تهیه کند (خودش باشد و همسرش)؛ چه به خریدن باشد و چه به اجاره و امثال آن.

هزینه درمان
در بیماریهایی که نوع مردم به آن دچار می شوند که هم دچار شدن به آنها و هم هزینه داروی آنها در بین مردم عادی و متعارف است؛ تامین هزینه جزء نفقه است و بر مرد واجب؛ اما در بیماریهای و یا هزینه های نامتعارف بر مرد واجب نیست که به عنوان نفقه هزینه ای کند.[11]


تذکر بسیار مهم
این سخن هرگز به معنای این نیست که پس «هزینه کردن در این موارد حرام شرعی است و مرد باید از آن پرهیز کند»؛ هرگز. نبود تکلیف فقهی در موردی هرگز به معنای منع فقهی از انجام آن و نیز برچیده شدن وظیفه اخلاقی در آن مورد نیست. زن هم از نظر فقهی وظیفه ندارد در خانه مرد بشورد، بپزد و خانه را نظافت کند؛ اما این کار را با دل و جان و برای گرمی کانون خانواده انجام می دهد. بنابراین نبود تکلیف فقهی در پرداخت هزینه های بالای نامتعارف درمان، هرگز به معنای منع فقهی از انجام این کار نمی باشد.
 
خلاصه اینکه
بهتر آن است كه در تمام موارد ذكر شده رعایت عرف و عادت شود. در وسایلى هم كه زن به آنها احتیاج دارد نیز باید آنچه كه براى امثال او متعارف است، رعایت شود.[12]

دریافت نقدی نفقه
اگر شوهر هزینه خوراک همسر را به صورت نقدی به او پرداخت کرد؛ ضمن آنکه وظیفه از عهده اش ساقط شده است؛ زن نیز مالک آن گشته و مرد حقی در آن پول داده شده ندارد؛ زن نیز نمی توان مرد را ملزم به پرداخت همیشگی نفقه نقدی کند.[13]


مواردی از نفقه که زن مالک نمی شود 
به غیر از خوراک، در سایر موارد آنچه که مرد برای رفع نیازهای متعارف زندگی؛ مانند پوشاک و مسکن در اختیار زن قرار می دهد تا وقتی که رسماً به تملیک زن درنیاورده است همگی جزء اموال مرد محسوب شده و مرد مالک تمام آنها است. برای مثال لباسی را که مرد برای پوشش به زن داده است؛ زن نمی تواند بدون اجازه او بفروشد و یا به دیگری ببخشد.[14]


ترتیب پرداخت نفقه به واجب النفقه ها
اگر مرد مالى نداشته باشد كه نفقه خود و زن و نزدیكان واجب النفقه اش را بدهد پرداخت نفقه با  توجه به قدرت مالی او به این ترتیب خواهد بود:

خود شوهر مقدم بر زنش و زن مقدم بر نزدیكانش است‌؛ پس آنچه كه از روزیش زیاد مى آید براى زن مصرف مى شود و به نزدیكان داده نمى‌شود مگر آنكه از نفقه زن هم اضافى آمده باشد.[15]

منظور از نفقه خودش هم كه مقدم بر نفقه همسرش است مقدار روزى روز و شبش و نیز پوششى كه لایق حالش مى باشد ‌و نیز هر چیزى است كه اضطرار به او پیدا مى‌كند؛ مانند وسایل آشپزی، زیرانداز و روانداز؛ پس اگر چیزى بیش از این، زیاد بیاید لازم است برای همسرش مصرف نماید سپس برای نزدیكانش.[16]


وجوب تلاش برای کسب هزینه نفقه
مردی که چیزی برای ادای نفقه ندارد واجب است به هر وسیله مشروعی که شده آن را به دست آورد.[17]

 
پی نوشتها:
1.  كتاب العین، 5/ 177
2. ر.ک به تحریرالوسیله ، ترجمه،  3/559
3.همان ص557
4. همان ص 569 مسأله 19
5. همان ص574 مسأله 11
6. ن.ک به مجموعه آثار شهید مطهری 19/219
7. ر.ک به تحریرالوسیله، ترجمه صص 559-560
8.همان ص561
9. همان 3/562
10.همان ص565 مسأله 8
11. همان ص 565 مساله 9. نظر دیگر مراجع را در این آدرس ببنید
12.(www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=260841)
13.همان ص564
14.همان ص567 مسأله 14
15.همان ص568
16.همان ص569 مساله 20
17.همان ص572 مساله 5
18.همان ص 573 مساله 7

 

منبع:tebyan.net

پایان مطلب / التماس دعا

برچسب ها  


دیدگاه های شما - سوالات مذهبی : پاسخ به سوالاتی درباره نفقه - پاسخ به سوالات شرعی


نام شما


آدرس ایمیل


آدرس وب سایت


متن نظر




لطفا کد مشاهده شد در تصویر را وارد نمایید





Loading...
دما هم اکنون ۱ °C
دمای زنجان در ساعات آینده


اگر عضو نیستید [ثبت نام] نمایید


آخرین مطالب
قرار جلب در امور حقوقی و کیفری و اعتراض به قرار منع تعقیب
مدیرکل اوقاف استان زنجان خبر داد: تربیت ۱۰ هزار حافظ قرآن در زنجان
فرمانده سپاه انصارالمهدی استان زنجان: بسیج خالق زیباترین صحنه‌های تاریخ است
رئیس مرکز مدیریت حوادث و فوریت‌های پزشکی زنجان: ۶۲ نفر در زنجان دچار مسمومیت با گاز مونوکسید کربن شده اند
فرمانده انتظامی استان زنجان خبر داد: ۲۹ میلیارد تومان کشفیات کالای قاچاق در استان زنجان
رئیس کل دادگستری استان زنجان: سیاست‌های ستاد دیه نیازمند تغییرات اساسی است
مدیرکل سازمان تأمین اجتماعی استان زنجان: شمار بیمه شدگان اجباری در زنجان افزایش داشته است
رئیس دانشگاه علوم پزشکی استان زنجان: مرگ مادران در زنجان به صفر رسیده است/ انجام رایگان زایمان طبیعی
رئیس پلیس راه استان زنجان: جاده ها و گردنه های کوهستانی زنجان لغزنده است/استفاده از زنجیرچرخ
مدیرکل هواشناسی استان زنجان: باد شدید در راه زنجان/ یخبندان برخی مناطق را فرا می گیرد
صفحه اول روزنامه های استان زنجان ۵ آذر۱۳۹۷
مدیر کل تبلیغات اسلامی استان زنجان : باید در ایام شادی اهل‌بیت جشن و سرور کرد
فرمانده انتظامی استان زنجان خبر داد: کشف گوشی قاچاق در پوشش جهیزیه عروس در خدابنده
استاندار زنجان: مدیران پاک‌دست منابع مالی را با اولویت هزینه می‌کنند
سرپرست معاونت سیاسی و امنیتی استانداری زنجان: کارخانه روغن نباتی مشکل مواد اولیه ندارد/ فعالیت مجددکارخانه
مدیرکل هواشناسی استان زنجان: سامانه بارشی وارد زنجان می شود/وزش باد شدید
صفحه اول روزنامه های استان زنجان ۱ آذر۱۳۹۷
قطع یارانه را چطور پیگیری کنیم؟
برگ سبز خودرو سند مالکیت هست یا نیست؟
نماینده ولی فقیه در استان و امام جمعه زنجان: آبروداری و حفظ حرمت در جامعه ضروری است
رئیس دانشگاه علوم پزشکی استان زنجان خبر داد: وجود بیش از ۲۰ خیریه سلامت در استان زنجان
محفل بزرگ انس با قرآن در شب میلاد پیامبر(ص) برگزار می شود
سرپرست مرکز مدیریت پیوند وزارت بهداشت: تخت‌های دیالیز در کشور افزایش داشته است
مدیرکل اوقاف استان زنجان خبر داد: برگزاری برنامه های هفته وحدت در ۳۲ بقعه متبرکه زنجان
رئیس جهاد کشاورزی استان زنجان: ۵۲ هزار هکتار از اراضی کشاورزی زنجان به آبیاری نوین مجهز شد
صفحه اول روزنامه های استان زنجان ۳۰ آبان ۱۳۹۷
دریافت شماره شبا
درگفتگو با مهر عنوان شد: هفته وحدت بهترین فرصت برای تقویت اتحاد بین مسلمانان است
نماینده مردم استان زنجان در مجلس خبرگان رهبری: رسالت رسانه دینی تبیین سیاست‌های کلان نظام است
دستگیری شکارچیان آهو در زنجان
مدیر کل تعزیرات حکومتی زنجان: برخورد جدی با قاچاقچیان سوخت در زنجان
مدیرکل تبلیغات اسلامی استان زنجان: سنگرهای تبلیغی و دینی را تقویت کنیم
رئیس اداره تبلیغات اسلامی شهرستان زنجان: مناطق آسیب پذیر را شناسایی کنیم/ امور فرهنگی در اولویت
صفحه اول روزنامه های استان زنجان ۲۹ آبان ۱۳۹۷
قندی که کام ها را تلخ می کند
عمل پیوند کلیه از بیمار مرگ مغزی در زنجان امکان پذیر است
تامین اجتماعی زنجان 14 میلیارد ریال صرفه جویی کرد
رفتار خشونت آمیز با حیوانات به دور از انسانیت و جرم است
1878نفر از مددجویان کمیته امداد زنجان تسهیلات دریافت کردند
فرمانده سپاه انصارالمهدی (عج) استان زنجان: نیاز امروز به بسیج بیش از گذشته است
keyboard_arrow_up