محبوب ترین نوشته ها
استان زنجان
دیوار زنجان
آشنایی کامل با اقلیم آب و هوای استان زنجان
ساختمان پزشکان زنجان
پورتال استان زنجان
طراحی سایت در زنجان
هوای زنجان
تبلیغات در سایت زنجان
مشاهده ترافیک زنجان
کانال تلگرام استان زنجان
مرکز خرید و فروش خودرو زنجان
اطلاعات عمومی استان زنجان
بانک کوثر زنجان
سایت پزشکان زنجان
تبلیغات در زنجان
درباره سایت استان زنجان
ترافیک آنلاین استان زنجان
مساحت استان زنجان
مساحت شهر زنجان
نام دیگر شهر زنجان
شهرهای زنجان
اخبار استان زنجان
بانک انصار زنجان
اذان صبح به افق زنجان
جاهای دیدنی زنجان
استان زنجان.pdf
بیمه پاسارگاد نمایندگی زنجان
سایت خبری زنجان
بازار خودرو زنجان
خرید بلیط زنجان
آژانس مسافرتی زنجان
کاملترین مقاله گنبد سلطانیه زنجان
استان زنجان و وجود ۱۷۰۰ اثر تاریخی در آن
آموزش پرورش زنجان
نقشه کامل استان زنجان
دیوارزنجان
شهرک خودرو زنجان
پرواز زنجان به مشهد
سوالات مذهبی : احکام صیغه - پاسخ به سوالات شرعی
بازار آنلاین زنجان
کد پستی استان زنجان و شهرهای زنجان
هلال احمر زنجان
مجوز پورتال استان زنجان
جمعیت استان زنجان
جمعیت شهر زنجان
زبان مردم زنجان
بانک استان زنجان
بانک مهر اقتصاد زنجان
تفرجگاه های زنجان
تبلیغات اینترنتی در استان زنجان
فروشگاه اینترنتی کتاب زنجان
نرخ کرایه تاکسی ها در زنجان
فروشگاه صنایع دستی زنجان
نقشه آنلاین ترافیک+زنجان
زنجان دومین تولید کننده گوشت بوقلمون در ایران
سینما بهمن زنجان
مواد مخدر گل تهدیدی برای بانوان و جوانان استان زنجان
زنجان جز استان های کم حاشیه کشور است
شایعه کودک ربایی در زنجان و قتل در زنجان
ترفندهای کامپیوتر: چگونه یک رمز عبور ایمن انتخاب کنیم؟
ترفندهای کامپیوتر: استخراج صوت از ویدئو با VLC
رازهای اینترنت: تفاوتهای بین گوگل ارث و گوگل مپ
سوالات مذهبی : خارج شدن زن از منزل بدون اذن شوهر چه حکمی دارد؟ - پاسخ به سوالات شرعی
پیوندها
بازدیدها
بازديد امروز :9711
بازديد ديروز :13637
بازديد کل :5261451
RSS

آشنایی با آثار تاریخی ایران :


 

 هر زمان صحبت از کولرهای سنتی به میان می‌آید، بدون شک بادگیرها بویژه بادگیرهای یزد با آن شکل بخصوص و چوب‌هایی که بر سر دارند، اولین تصویری است که به ذهن متبادر می‌شود.
  ابتکاری که کویرنشینان با استفاده از آن به مقابله با گرما رفتند و در طول سالیان متمادی توانستند با این ابزار ساده بر آفتاب سوزان کویر غلبه کرده و در گرم‌ترین روزهای سال بدون استفاده از کوچک‌ترین ابزاری که نمادی از فناوری باشد، خنکای نسیمی دلنشین را به داخل خانه‌های خود بیاورند.
بادگیرها، برج هایی هستند که برای تهویه بر بام خانه ها ساخته می شود. بادگیر را همچنین بالای آب انبارها و دهانه معدن ها برای تهویه می سازند.
در خانه ها هوای خنک از بادگیر که نوع ابتدایی تهویه مطبوع به شمار می رود، به اتاق های طبقه همکف یا زیرزمین ها فرستاده می شود. بادگیرها از عناصر و سمبل های معماری ایرانی هستند، ولی امروزه در بسیاری کشورهای خاورمیانه کپی برداری واستفاده می شوندکه نمونه آن امیرنشین کوچک دبی است.
اساسا کولر آبی که در جهان به نام کولر ایرانی نیز شناخته می شود، ریشه ای ملی دارد و کارشناسان، بادگیرهای سنتی را که از چند هزار سال پیش در کشورمان وجود داشته است اجداد کولرهای کنونی می دانند. استفاده از بادگیر از سنوات بسیار قدیم در ایران متداول بوده است. بادگیرها با اشکال مختلف در شهر های مرکزی و جنوب ایران ساخته شده که هر کدام برحسب ارتفاع و جهت باد طراحی و اجرا شده اند.
تا قبل از اختراع کولر برقی و گسترش آن در شهر های مختلف، از بادگیر در ابنیه مختلف مسکونی، مذهبی و خدماتی استفاده می شده است و هنوز هم می توان باقیمانده این بادگیر ها را در اقلیم گرم و مرطوب جنوب در شهرهایی مانند بندرعباس، بندر لنگه، قشم، بوشهر و اقلیم گرم و خشک نواحی مرکزی مانند کرمان، نایین، یزد، طبس، کاشان، سمنان، اصفهان و حتی برخی نواحی جنوب شهر تهران مشاهده کرد.


 ساختار بادگیر
بادگیر از مظاهر و سمبل های تمدن ایرانی است. دقیقا معلوم نیست اولین بادگیر در کدام شهر ایران ساخته شده ولی سفرنامه نویسان قرون وسطی بیشتر از بادگیرهای شهرهای کویری و گرم و خشک مانند یزد و گناباد و طبس، کرمان، بم و زاهدان نام برده‌اند. کاریز و بادگیر و خانه‌های گنبدی بدون تردید از نمادهای تمدن ایرانی است.

    

  بادگیر معمولا چهارگوش است و در دیوارهای چهارگانه آن چند سوراخ تعبیه شده است. درون بادگیر با تیغه ها و جدارهایی که از خشت، چوب و خشت ساخته شده است، به چند بخش تقسیم می شود.
بادگیرها معمولا یکطرفه، چهار طرفه یا هشت طرفه است. در شهر یزد تمامی بادگیرها مرتفع و چهار طرفه یا هشت طرفه هستند؛ ولی برعکس در شهر میبد که در 50 کیلومتری غرب شهر یزد است، بادگیرها کوتاه و یکطرفه هستند.
این امر به این دلیل است که در میبد، بادهای کویری، توام با گرد و غبار از سمت کویر می وزد و اهالی مجبورند که بادگیرهای خود را پشت به این باد و در جهت باد مطلوب بسازند؛ ولی در یزد، چون بین دو رشته کوه قرار گرفته، بادهای کویری کمتر جریان دارد و می توان بادگیرهای مرتفع چند طرفه احداث کرد.


 عملکرد بادگیر
عملکرد بادگیر به این صورت است که باد مطلوب را گرفته و آن را به داخل اتاق های اصلی ساختمان، آب انبار یا سرداب هدایت می کند. در بعضی مساجد حاشیه کویر مانند مسجد قدیمی اردکان و مسجد جامع فیروز آباد در استان یزد دریچه بادگیر درست در بالای محراب قرار دارد. به این ترتیب باد مطلوب وارد بخش های مختلف ساختمان و باعث تهویه و خنکی آن می شود.


کارکرد بادگیرها با ساده ترین ابزار
برای تقویت عملکرد خنک سازی بادگیر و استفاده از برودت تبخیری، از روش های دیگری نیز استفاده می شده است. به عنوان مثال در شهر بم بادگیری وجود دارد که از ساختمان حدود 50 متر فاصله دارد و با یک کانال زیرزمینی به آن مرتبط است.
در بالای این کانال یک باغچه قرار دارد. بعد از آبیاری باغچه، رطوبت آن به دیوار های کانال ارتباطی نفوذ می کند و نسیم بادی را که از بادگیر به سمت ساختمان جریان دارد، خنک تر می کند.
در بعضی موارد نیز روی دهانه بادگیر حصیر، سوفال یا بوته های خار قرار می دادند و روی آن آب می پاشیدند و به این طریق رطوبت و برودت های هوای ورودی را افزایش می دادند. تا پیش از پیدایش یخچال برقی، در بسیاری خانه ها مواد غذایی را در محوطه زیر بادگیر نگاه می داشتند تا خنک بماند و دیرتر فاسد شود.

   

  تصفیه هوا با خاک؟!
در شهرهایی که باد مطلوب نیز دارای قدری گرد و غبار است، مانند گناباد در استان خراسان معمولا یک فضای خاکریز در زیر بادگیر ایجاد می کنند. مقطع کانال بادگیر را در این قسمت نسبت به مقطع بالای آن قدری عریض تر می گیرند تا سرعت باد کاهش یابد و غبار و خاک در آن ریخته شود. باد پس از ورود به دهانه بادگیر و عبور از محوطه خاکریز قدری صاف تر شده و وارد اتاق می شود.


شهر بادگیرها
شهر تاریخی یزد به شهر بادگیر ها معروف است و به تحقیق، نسبت به دیگر شهر های مرکزی ایران دارای بیشترین تعداد بادگیر است. در این شهر، مرتفع ترین بادگیر جهان یعنی بادگیر باغ دولت آباد وجود دارد که دارای حدود 34 متر ارتفاع است.
ارتفاع دهانه فوقانی این بادگیر هشت طرفه 11 متر است و باد از هر سمتی که بوزد به درون ساختمان هدایت می شود. در اینجا لازم به توضیح است که بعضی بادگیرها فقط از طریق جابه جایی هوا (Convection) داخل بنا را خنک می کنند و بعضی دیگر هم از طریق جابه جایی هوا و هم از طریق تبخیر (Evaporation) این عمل را انجام می دهند.
سیستم برودتی بادگیر باغ دولت آباد از طریق روش دوم است، به این صورت که جریان هوا پس از ورود به داخل ساختمان از روی یک حوض سنگی کوچک و فواره عبور کرده و سپس از آنجا به دیگر اتاق ها هدایت می شود. اتاق زیر بادگیر که حوض و فواره در آن قرار دارد به صورت هشتی (هشت ضلعی) است و در های متعددی در آن وجود دارد. هر زمان که نیاز به خنک کردن اتاق خاصی باشد، در بین آن اتاق و اتاق هشتی زیر بادگیر را باز می کنند.


 بهترین بادگیرهای ایران
بهترین نمونه بادگیر ها در جنوب كشور را می توان در بندر لنگه و بندر كنگ كه در 6 كیلومتری غرب بندر لنگه است دید. هنوز هم بادگیرهای حجیم چهار طرفه، نمود اصلی این دو بندر قدیمی هستند. طرز كار بادگیرهای این منطقه مشابه نواحی مركزی ایران است، فقط همان گونه كه عنوان شد، عملكرد برودتی این بادگیر ها فقط از طریق جابجایی هوا صورت می گیرد.
نسیم هوای بین خشكی و دریا و به طور كلی باد های محلی در این مناطق از شدت كمتری نسبت به نواحی مركزی ایران برخوردارند و لذا باید بادگیر ها حجیم تر باشند تا بتوانند جریان بیشتری از هوا را به درون اطاق انتقال دهند. در بعضی موارد مساحت مقطع بادگیر به بیش از 8 متر مربع می رسد و بر روی كل بام اطاق قرار می گیرد. در بندر لنگه در نزدیكی ساحل تعداد بادگیر ها بیشتر است و حجم آن ها نیز بزرگتر می باشد، ولی هرچه از ساحل دور شویم، تعداد این بادگیر ها و ابعاد آنها كمتر می شود به نحوی كه در سمت شمالی بندر تعداد اندكی بادگیر وجود دارد.
 
منابع:

jamejamonline.ir
tebyan.net

 

پایان مطلب درباره آشنایی با آثار تاریخی ایران

برچسب ها   آشنایی   آثار   تاریخی   ایران   اولین   کولر   تاریخ   ایران  


دیدگاه های شما - آشنایی با آثار تاریخی ایران : اولین کولر تاریخ در ایران


نام شما


آدرس ایمیل


آدرس وب سایت


متن نظر




لطفا کد مشاهده شد در تصویر را وارد نمایید





Loading...
دما هم اکنون ۶ °C
دمای زنجان در ساعات آینده


آخرین مطالب
مدیرکل راهداری استان زنجان خبرداد: توزیع ۳ هزار جفت لاستیک در ناوگان حمل ونقل جاده ای زنجان
مدیرعامل جمعیت هلال احمر استان زنجان آموزش امدادی در استان زنجان جا نیفتاده است
فرمانده انتظامی استان زنجان: اعضای باند شرط بندی آنلاین ناکام ماندند
مدیرکل تعزیرات حکومتی استان زنجان: ۴۶۱ واحد صنفی متخلف در زنجان شناسایی شده است
مدیرکل تبلیغات اسلامی استان زنجان خبر داد: رونمایی از نرم افزار قرآنی تحدیر قرآن کریم
صفحه اول روزنامه های استان زنجان ۲۰ آبان ۱۳۹۷
رئیس دانشگاه جامع علمی کاربردی استان زنجان: تبدیل دانش تئوری به دانش عملی را دنبال می کنیم
فرمانده انتظامی استان زنجان خبرداد: کشف ۶ کیلو تریاک در سلطانیه
کشت کلزا در زنجان به ۴ هزار هکتار می رسد
مدیر کل گمرک استان زنجان: صادرات صنایع‌دستی زنجان از گمرک ممنوعیت ندارد
رئیس کل دادگستری استان زنجان : وکلا بازوی توانمند دستگاه قضایی برای دادرسی عادلانه هستند
در مناطق روستایی زنجان؛ واگذاری مسکن به خانواده های دارای دو معلول ۱۰۰ درصد محقق شده است
صفحه اول روزنامه های استان زنجان ۱۹ آبان ۹۷
شهاب‌الدین سهروردی زنجان
ادرس مراکز تامین اجتماعی استان زنجان
کمیسیونهای پزشکی سازمان تامین اجتماعی زنجان
مزایای جنبی مستمری بگیران
نماینده ولی فقیه دراستان و امام جمعه زنجان: روز ملی استکبارستیزی با حضور پرشور مردم به خوبی برگزار شد
آگهي مزايده عمومي شماره ( 44 - 97 )؛ فروش تعدادي از املاك خود، با كاربري تجاري و مسكوني
مواد 91 و 92 قانون مديريت خدمات كشوری
مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان زنجان: زنجان ۱۷ موقوفه در حوزه درمانی دارد
رئیس پلیس راه استان زنجان: ترافیک نیمه سنگین در جاده‌های زنجان حاکم است
استاندار زنجان اعلام کرد: آغاز رسمی فعالیت پتروشیمی زنجان
دانلود از یوتیوب
چند نکته ی مهم جهت نگه داری بهتر اتومبیل در فصل زمستان
برگزاری عزاداری اربعین در حسینیه اعظم زنجان
معاون اداره‌کل ورزش و جوانان استان زنجان: ۶۱ خانه ورزشی روستایی در استان زنجان فعال است
معاون بهداشت دانشگاه علوم استان زنجان؛ کم تحرکی عامل بسیاری از مشکلات جسمی امروز است
توزیع ۳ هزار سربند به نیابت از شهدا در بین زائران اربعین
مدیرکل امور اجتماعی و فرهنگی استانداری زنجان: استفاده از ظرفیت سمن‌ها برای تقویت حوزه ورزش
رئیس ستاد عتبات عالیات استان زنجان: روزانه ۲۱ هزارقرص نان برای زائران اربعین پخت می شود
صفحه اول روزنامه های استان زنجان ۷ آبان ۱۳۹۷
عوارض رژیم های غلط, تناسب اندام و بدنسازی
در گفتگو با مهر عنوان شد: هوای زنجان سالم است
معاون تبلیغات اسلامی استان زنجان خبر داد: اجرای ۳۱۴ برنامه توسط هیئت های مذهبی زنجان در اربعین
رئیس پلیس راه استان زنجان: استفاده از زنجیر چرخ در محور تهم به چورزق ضروری است
رئیس کل دادگستری استان زنجان: ایجاد کارگروهای تخصصی برای کاهش آسیب های اجتماعی ضروری است
مدیر اجرایی ستاد اربعین استان زنجان: ۶۰۰ خادم زنجانی در ۱۸ موکب اربعین خدمت می کنند
مدیر امور اراضی جهاد کشاورزی استان زنجان : ۷۹ مورد تغییر کاربری غیرمجاز در اراضی کشاورزی زنجان تخریب شد
keyboard_arrow_up