محبوب ترین نوشته ها
استان زنجان
درباره سایت استان زنجان
ساختمان پزشکان زنجان
بانک اطلاعات پزشکان استان زنجان
دیوار زنجان
آشنایی کامل با اقلیم آب و هوای استان زنجان
کانال تلگرام استان زنجان
پورتال استان زنجان
طراحی سایت در زنجان
سایت پزشکان زنجان
هوای زنجان
تبلیغات در سایت زنجان
مشاهده ترافیک زنجان
مرکز خرید و فروش خودرو زنجان
اطلاعات عمومی استان زنجان
بانک کوثر زنجان
تبلیغات در زنجان
ترافیک آنلاین استان زنجان
مساحت استان زنجان
مساحت شهر زنجان
نام دیگر شهر زنجان
شهرهای زنجان
اخبار استان زنجان
بانک انصار زنجان
اذان صبح به افق زنجان
جاهای دیدنی زنجان
استان زنجان.pdf
بیمه پاسارگاد نمایندگی زنجان
سایت خبری زنجان
بازار خودرو زنجان
خرید بلیط زنجان
آژانس مسافرتی زنجان
کاملترین مقاله گنبد سلطانیه زنجان
استان زنجان و وجود ۱۷۰۰ اثر تاریخی در آن
آموزش پرورش زنجان
نقشه کامل استان زنجان
دیوارزنجان
شهرک خودرو زنجان
پرواز زنجان به مشهد
سوالات مذهبی : احکام صیغه - پاسخ به سوالات شرعی
بازار آنلاین زنجان
کد پستی استان زنجان و شهرهای زنجان
هلال احمر زنجان
مجوز پورتال استان زنجان
جمعیت استان زنجان
جمعیت شهر زنجان
زبان مردم زنجان
بانک استان زنجان
بانک مهر اقتصاد زنجان
تفرجگاه های زنجان
تبلیغات اینترنتی در استان زنجان
فروشگاه اینترنتی کتاب زنجان
نرخ کرایه تاکسی ها در زنجان
فروشگاه صنایع دستی زنجان
نقشه آنلاین ترافیک+زنجان
زنجان دومین تولید کننده گوشت بوقلمون در ایران
سینما بهمن زنجان
مواد مخدر گل تهدیدی برای بانوان و جوانان استان زنجان
زنجان جز استان های کم حاشیه کشور است
شایعه کودک ربایی در زنجان و قتل در زنجان
ترفندهای کامپیوتر: چگونه یک رمز عبور ایمن انتخاب کنیم؟
ترفندهای کامپیوتر: استخراج صوت از ویدئو با VLC
رازهای اینترنت: تفاوتهای بین گوگل ارث و گوگل مپ
پیوندها
بازدیدها
بازديد امروز :1456
بازديد ديروز :10855
بازديد کل :5624216
RSS
۱۳۹۶/۱۲/۲۱

آشنایی با آثار تاریخی ایران :

 

 

 

از کوچه و پس کوچه های محله حکیم اصفهان که میگذری، روبروی یک سقاخانه و در ضلع شمال غربی مسجد حکیم،نمای آجری زیبایی مسحورتان می کند. سر در بلندی که نگاهتان را غرق پیچ و تاب نقوش با شکوهش می کند.

 

 

 

مسجد جورجیر، روزگاري در محله باب الدشت اصفهان ـ در مکان فعلي مسجد حکيم قرار داشته

 

 سردر مسجد جورجیر یکی از قدیمی ترین بناهای تاریخی دوره دیلمی و نمونه بارز آجرکاری و گره سازی به سبک رازی از دوره سلجوقیان و قدیمی تر از گنبد تاج الملک در مسجد جامع عتیق اصفهان است .


با اینکه در ساخت این سردر خیال انگیز، رنگ و لعاب کاشی به کار نبرده شده است اما زیبایی نقوش و جلال و جمالش آدمی را به وجد می آورد.


 این سردر زیبا روزگاری مردمان را به درون بنایی باشکوه به نام مسجد جامع جورجیر (گور گیر) یا مسجد جامع صغیر (در مقابل مسجد عتیق یا جامع کبیر) در انتهای بازار رنگرزان هدایت می کرده است؛ مافروخی در کتاب «محاسن اصفهان» در توصیف این مسجد آورده که این بنا توسط صاحب بن عباد ساخته شده و دارای شبستان ها، خانقاه ها، کتابخانه و مدارسی بوده است. وی متذکر می شود که این مسجد، از مسجد جامع اصفهان کوچک تر، ولی از آن زیباتر و مستحکم تر بوده است.


متاسفانه در پی حمله خانمان سوز مغول به ایران، بجز همین سردر، بقیه بخش های آن همچون مناره بی نظیر یک صد متری اش ویران شد و بعدها در دوران صفوی، مسجد حکیم به همت «حکیم محمد داوود» پزشک شاه عباس دوم در جای آن ساخته شد. اما این سردر با شکوه به عنوان نمونه ای عالی از هنر معماری دوران دیلمی، تنها بازمانده مسجد جورجیر است که برایمان به یادگار مانده است.


این سبک که از ری برخاسته، مبتنی بر استفاده از آجر در ابعاد کوچک برای ایجاد نقوش مختلف هندسی در کالبد بنا و تزیین چشمگیر آن بوده است. در سردر جورجیر، هنر آجرکاری در بخش های سازه ای و تزئینی به قوت و استادانه در دل یکدیگر به کار رفته است.

 

 مسجد جورجیر توسط صاحب بن عباد ساخته شده و داراي شبستان‌ها، خانقاه‌ها، و مدارسي بوده است

 

نقوش یگانه به کار رفته در سردر جورجیر آمیخته ای است از طرح های خطی هفت شاخه، کتبیه های کوفی، طرح های گل و برگ، شمعدان های سه شاخه، نقوش پایه شمعدان، نقش لاله گون، طرح های هندسی، نقش هایی شبیه حروف عبری و پهلوی، شمسه هشت، درخت و  پرنده، غنچه های محدب، نقوش گیاهی بال مانند، تزیینات زنجیری، شمعدان هفت شاخه، و گل های سه پر لاله مانند که هر یک هماهنگ با دیگر نقوش در جای خود نشسته اند.


شاخص ترین ویژگی سردر جورجیر یک قوس شکنج یا کنگره ای بزرگ یازده پر بر فراز آن است که در نوع خود بی نظیر است و پشت بغل های آن با نقوش چلیپای ایرانی تزئین شده است. نمونه های کوچک تری از این کمان شکنج را با پنج پر بر فراز دو تاق نمای کوچک تر در دیواره های جانبی سردر می توان دید که در بالا و پایین شبدری پنج پر آن ها، نقوش شمسه هشت و نقوش شبیه حروف الفبای پهلوی و عبری به کار رفته است که نشانه ای از توجه سازندگان بنا به نمادهای ادیان گوناگون است.


از کتیبه سردر دیلمی جورجیر که به خط کوفی گچ بری شده بود، در طرف راست فقط عبارت «بسم الله الرحمن الرحیم» و در طرف چپ سردر، عبارت «بالقسط لاالله الا هوالعزیز الحکیم» برجای مانده و بقیه کتیبه از بین رفته است. در نماهای خارجی طرفین سردر و در داخل تاق نماهای آجری آن عبارات «لااله الاالله»، «محمد رسول الله»، «القدره لله»، «العظمه لله»، «سبحان الله»، «الحمد لله» به خط کوفی گچ بری شده و باقی مانده است. 

 

شاخص ترین ویژگی سردر جورجیر یک قوس شکنج یا کنگره ای بزرگ یازده پر بر فراز آن است

 
از پایین تا بالای فرورفتگی دیوار سمت راست بیرونی سردر، پنج جفت نقش شمعدان مانند تکرار شده است که در بالای هر هفت نقش شمعدان، کتیبه ای مستطیل شکل دربرگیرنده عبارات قرآنی به خط کوفی دیده می شود. در هر نقش شمعدان مانند، در طرفین یک شاخه اصلی، سه جفت شاخه با زاویه شکست 90 درجه بر روی هم جاگرفته و لبه بالایی شاخه های دوم و سوم با گردشی نرم به بیرون خمیده شده است.


در پایین دیوار بیرونی چپ سردر، نقش دو جفت پرنده در دو ردیف (چهار پرنده) به نشانه چهار پدیده طبیعی نماد زندگی در فلسفه ایران باستان، در زیر یک درخت به چشم می خورد که به نظر می رسد تکرار نماد درخت زندگی و الهام گرفته از معماری ایرانی پیش از اسلام به ویژه معماری دوران هخامنشی و ساسانی باشد. یکی دیگر از نقوش جالب توجه دیوارهای جانبی، نقوش گیاهی تداعی کننده بال شاهین، پرنده نماد قدرت در ایران باستان و همچنین یادآور نماد فروهر است.


در دو طرف بالای درگاه ورودی و داخل نیم گنبد، دو پیلپوش متقارن پوشیده از نقوش گیاهی و هندسی هستند. استفاده از نقوش ترازو مانند در لابه لای نقوش گیاهی که یادآور «مهر ترازو دار» نماد دادگستری در ایران باستان هستند و تاکید در به کارگیری عبارت «قسط» در کتیبه گچ بری سردر، می تواند نشانه ای از کاربری دیگر بنای جورجیر به عنوان جایگاهی برای رسیدگی به مسائل حقوقی مردمان آن زمان باشد.


به این ترتیب به نظر می رسد که آمیختگی کم نظیر این نقوش در سردر جورجیر صرفا با هدف تزئین سازه به کمک نقوش متداول در معماری ایرانی نبوده و انتخابی هدفمند و دارای پیام خاص بوده است. به سخن دیگر، با توجه به سابقه همزیستی پیروان ادیان اسلام، یهود، مسیحی و زرتشتی در اصفهان و برپایه نقش های برجای مانده در سردر جورجیر، به نظر می رسد که بنای جورجیر در زمان خود کاربری فراتر از یک مسجد داشته و به عنوان «خانه ادیان» و به نشانه صلح و همزیستی پیروان ادیان گوناگون در اصفهان ساخته شده بود.   

 

سردر نفيس و تاريخي اين مسجد تا سال 1335 شمسي در ميان قشر ضخيمي از اندود گل پنهان بود

 

سردر جورجیر در مردادماه سال 1335 به همت و راهنمایی دکتر لطف اله هنرفر که در آن زمان ریاست اداره باستان شناسی اصفهان را بر عهده داشت،از زیر قشری ضخیم از کاهگل خارج شد و در همان دوران مرمت هایی بر روی آن صورت گرفت.


متاسفانه در حال حاضر نه تنها تدابیری جدی برای حفاظت و مرمت دوره ای این میراث بی مانند اندیشیده نشده است بلکه به خاطر بی توجهی سازمانهای مسئول، اطراف این سردر یگانه به زباله دانی اهالی محل تبدیل شده است و به واسطه نفوذ رطوبت آب های سطحی،بخش های پایینی این بنا به شدت دچار نم کشیدگی شده و در حال تخریب است.امیدواریم بزودی با همت مسئولان اقدامات عاجلی برای حفظ این بنای بی نظیر صورت گیرد.


منبع:tebyan.net

 

پایان مطلب درباره آشنایی با آثار تاریخی ایران




دیدگاه های شما - مسجد جامع جورجير اصفهان


نام شما


آدرس ایمیل


آدرس وب سایت


متن نظر




لطفا کد مشاهده شد در تصویر را وارد نمایید





Loading...
دما هم اکنون -۷ °C
دمای زنجان در ساعات آینده


اگر عضو نیستید [ثبت نام] نمایید


آخرین مطالب
قرار جلب در امور حقوقی و کیفری و اعتراض به قرار منع تعقیب
مدیرکل اوقاف استان زنجان خبر داد: تربیت ۱۰ هزار حافظ قرآن در زنجان
فرمانده سپاه انصارالمهدی استان زنجان: بسیج خالق زیباترین صحنه‌های تاریخ است
رئیس مرکز مدیریت حوادث و فوریت‌های پزشکی زنجان: ۶۲ نفر در زنجان دچار مسمومیت با گاز مونوکسید کربن شده اند
فرمانده انتظامی استان زنجان خبر داد: ۲۹ میلیارد تومان کشفیات کالای قاچاق در استان زنجان
رئیس کل دادگستری استان زنجان: سیاست‌های ستاد دیه نیازمند تغییرات اساسی است
مدیرکل سازمان تأمین اجتماعی استان زنجان: شمار بیمه شدگان اجباری در زنجان افزایش داشته است
رئیس دانشگاه علوم پزشکی استان زنجان: مرگ مادران در زنجان به صفر رسیده است/ انجام رایگان زایمان طبیعی
رئیس پلیس راه استان زنجان: جاده ها و گردنه های کوهستانی زنجان لغزنده است/استفاده از زنجیرچرخ
مدیرکل هواشناسی استان زنجان: باد شدید در راه زنجان/ یخبندان برخی مناطق را فرا می گیرد
صفحه اول روزنامه های استان زنجان ۵ آذر۱۳۹۷
مدیر کل تبلیغات اسلامی استان زنجان : باید در ایام شادی اهل‌بیت جشن و سرور کرد
فرمانده انتظامی استان زنجان خبر داد: کشف گوشی قاچاق در پوشش جهیزیه عروس در خدابنده
استاندار زنجان: مدیران پاک‌دست منابع مالی را با اولویت هزینه می‌کنند
سرپرست معاونت سیاسی و امنیتی استانداری زنجان: کارخانه روغن نباتی مشکل مواد اولیه ندارد/ فعالیت مجددکارخانه
مدیرکل هواشناسی استان زنجان: سامانه بارشی وارد زنجان می شود/وزش باد شدید
صفحه اول روزنامه های استان زنجان ۱ آذر۱۳۹۷
قطع یارانه را چطور پیگیری کنیم؟
برگ سبز خودرو سند مالکیت هست یا نیست؟
نماینده ولی فقیه در استان و امام جمعه زنجان: آبروداری و حفظ حرمت در جامعه ضروری است
رئیس دانشگاه علوم پزشکی استان زنجان خبر داد: وجود بیش از ۲۰ خیریه سلامت در استان زنجان
محفل بزرگ انس با قرآن در شب میلاد پیامبر(ص) برگزار می شود
سرپرست مرکز مدیریت پیوند وزارت بهداشت: تخت‌های دیالیز در کشور افزایش داشته است
مدیرکل اوقاف استان زنجان خبر داد: برگزاری برنامه های هفته وحدت در ۳۲ بقعه متبرکه زنجان
رئیس جهاد کشاورزی استان زنجان: ۵۲ هزار هکتار از اراضی کشاورزی زنجان به آبیاری نوین مجهز شد
صفحه اول روزنامه های استان زنجان ۳۰ آبان ۱۳۹۷
دریافت شماره شبا
درگفتگو با مهر عنوان شد: هفته وحدت بهترین فرصت برای تقویت اتحاد بین مسلمانان است
نماینده مردم استان زنجان در مجلس خبرگان رهبری: رسالت رسانه دینی تبیین سیاست‌های کلان نظام است
دستگیری شکارچیان آهو در زنجان
مدیر کل تعزیرات حکومتی زنجان: برخورد جدی با قاچاقچیان سوخت در زنجان
مدیرکل تبلیغات اسلامی استان زنجان: سنگرهای تبلیغی و دینی را تقویت کنیم
رئیس اداره تبلیغات اسلامی شهرستان زنجان: مناطق آسیب پذیر را شناسایی کنیم/ امور فرهنگی در اولویت
صفحه اول روزنامه های استان زنجان ۲۹ آبان ۱۳۹۷
قندی که کام ها را تلخ می کند
عمل پیوند کلیه از بیمار مرگ مغزی در زنجان امکان پذیر است
تامین اجتماعی زنجان 14 میلیارد ریال صرفه جویی کرد
رفتار خشونت آمیز با حیوانات به دور از انسانیت و جرم است
1878نفر از مددجویان کمیته امداد زنجان تسهیلات دریافت کردند
فرمانده سپاه انصارالمهدی (عج) استان زنجان: نیاز امروز به بسیج بیش از گذشته است
keyboard_arrow_up